By Claire Styliara

Το διεθνές εμπόριο έργων ζωγραφικής και σχεδίων παραμένει ένας από τους πιο δυναμικούς και υψηλής αξίας κλάδους της παγκόσμιας αγοράς πολιτιστικών προϊόντων. Το 2024, οι παγκόσμιες εξαγωγές έφτασαν τα 19,7 δισ. δολάρια, επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη ισχύ της αγοράς τέχνης, παρά τις έντονες διακυμάνσεις των τελευταίων ετών.

Η αξία των εξαγωγών έχει αυξηθεί εντυπωσιακά σε βάθος πενταετίας — +29,1% σε σχέση με το 2020 — αν και κατέγραψε σημαντική επιβράδυνση το 2024 σε σχέση με το 2023 (–17,5%). Παρόλα αυτά, η τέχνη παραμένει από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα εξαγώγιμα «πολιτιστικά προϊόντα» στο διεθνές εμπόριο.

Οι ισχυροί του κόσμου: Στις ίδιες θέσεις, με μεγάλη απόσταση από τους υπόλοιπους

Οι πέντε κορυφαίοι εξαγωγείς των εικαστικών τεχνών εξακολουθούν να διαμορφώνουν τη διεθνή αγορά, καθώς συγκεντρώνουν το 80,2% των παγκόσμιων εξαγωγών:

1. ΗΠΑ – $7,4 δισ. (37,4%)

2. Χονγκ Κονγκ – $3,7 δισ. (18,8%)

3. Ηνωμένο Βασίλειο – $2,4 δισ. (12,3%)

4. Ελβετία – $1,3 δισ. (6,7%)

5. Γαλλία – $994,1 εκατ. (5%)

Η τεράστια συγκέντρωση οικονομικής δύναμης στα συγκεκριμένα κέντρα οφείλεται:

• στην ύπαρξη μεγάλων οίκων δημοπρασιών (Sotheby’s, Christie’s)

• στα υψηλά επίπεδα ιδιωτικής συλλεκτικής δραστηριότητας

• στη φορολογική μεταχείριση της τέχνης

• στην παρουσία επενδυτικών funds που δραστηριοποιούνται στο art market

Ηπείροι και ροές: Πού παράγεται η αξία

Οι εξαγωγές προέρχονται κυρίως από:

• Βόρεια Αμερική – 38,1%

• Ευρώπη – 32,5%

• Ασία – 27%

Η Ασία, με κυρίαρχο το Χονγκ Κονγκ, συνεχίζει να ενισχύει τη θέση της, ενώ η Ευρώπη παραμένει παραδοσιακό κέντρο γκαλερί και δημοπρασιών. Η Βόρεια Αμερική διατηρεί την πρωτοκαθεδρία της επενδυτικής δραστηριότητας.

Η μεσαία κατηγορία εξαγωγέων: Νέοι «παίκτες» στην αγορά τέχνης

Στις θέσεις 6–15 βλέπουμε σημαντικές δυνάμεις όπως:

• Κίνα ($691,9 εκατ.)

• Γερμανία ($622 εκατ.)

• Σιγκαπούρη ($415,3 εκατ.)

• Ιταλία ($289,2 εκατ.)

• Νότια Κορέα ($225,4 εκατ.)

• Βραζιλία ($213,4 εκατ.)

Πρόκειται για χώρες με:

• αναδυόμενες αγορές συλλεκτών,

• υψηλή δραστηριότητα gallery clusters,

• αυξανόμενη συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις και art fairs.

Οι 15 πρώτες χώρες καλύπτουν το 95,5% των παγκόσμιων εξαγωγών, δείχνοντας ότι ο κλάδος παραμένει βαθιά συγκεντρωμένος, σε αντίθεση με τα περισσότερα αγροτικά και βιομηχανικά αγαθά.

Η θέση της Ελλάδας: Σταθερά παρούσα και σε ανοδική τροχιά

Η Ελλάδα κατατάχθηκε 29η παγκοσμίως στις εξαγωγές ζωγραφικών έργων το 2024, με αξία:

$18 εκατομμύρια

Παρότι βρίσκεται εκτός της «μεγάλης δεκάδας», η Ελλάδα:

• ανήκει στο ανώτερο 1/3 των εξαγωγέων παγκοσμίως,

• παρουσιάζει σταθερά αυξημένη κινητικότητα στον κλάδο της εικαστικής παραγωγής,

• διαθέτει δυνατό brand πολιτισμού που ευνοεί τη διεθνή προβολή.

Σε αντίθεση με αγορές όπως η Γερμανία ή η Σουηδία, η Ελλάδα παρουσιάζει εξαγωγές υψηλής ποιότητας αλλά μικρού όγκου, γεγονός που αντικατοπτρίζει:

• τη δομή της αγοράς (κυρίως μικρά ατελιέ, ανεξάρτητοι δημιουργοί, περιορισμένο gallery infrastructure),

• την αξία μονάδας (έργα υψηλής τιμής και χαμηλής ποσότητας),

• τη δυναμική του ελληνικού πολιτιστικού brand στο εξωτερικό.

Η εξαγωγική επίδοση των $18 εκατ. τοποθετεί τη χώρα:

• πάνω από Πολωνία, Νότια Αφρική, Σουηδία,

• πολύ ψηλότερα σε σχέση με το μέγεθός της,

• σε θέση με σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, αν ενισχυθούν τα δίκτυα εξαγωγής πολιτιστικών προϊόντων.

Γιατί οι εξαγωγές τέχνης αυξάνονται διεθνώς

Τρεις βασικοί λόγοι εξηγούν τη μακροχρόνια άνοδο:

1. Η τέχνη ως επενδυτικό asset

Η υψηλή ρευστότητα οδηγεί συλλέκτες σε έργα μεγάλης διαχρονικής αξίας.

2. Το άνοιγμα νέων αγορών

Αναδυόμενες οικονομίες (Κίνα, Κορέα, ΗΑΕ, Σιγκαπούρη) δημιουργούν νέες απαιτήσεις για premium έργα.

3. Η ψηφιοποίηση της αγοράς

Online πλατφόρμες, art-tech λύσεις και digital auctions διευκολύνουν το διεθνές εμπόριο.

Μια παγκόσμια αγορά υψηλής αξίας – και μια Ελλάδα που έχει χώρο να μεγαλώσει

Το εμπόριο έργων τέχνης αποτελεί έναν από τους πιο ελκυστικούς και σταθερούς κλάδους του παγκόσμιου πολιτιστικού οικονομικού συστήματος. Με κύκλο εργασιών 19,7 δισ. δολαρίων, συγκεντρωμένο σε μεγάλο βαθμό σε λίγες μόνο χώρες, η αγορά παραμένει δυναμική, στρατηγική και έντονα διεθνοποιημένη.

Η Ελλάδα, με εξαγωγές $18 εκατ. και θέση 29 παγκοσμίως, διαθέτει:

• ισχυρή πολιτιστική ταυτότητα,

• ανερχόμενα ταλέντα,

• εξαγώγιμο πολιτιστικό brand,

• και μεγάλες δυνατότητες περαιτέρω διείσδυσης σε ώριμες και αναδυόμενες αγορές.

Με την κατάλληλη υποστήριξη (gallery hubs, διεθνείς εκθέσεις, trade missions πολιτισμού, ψηφιακά marketplaces), η ελληνική αγορά τέχνης μπορεί να διπλασιάσει την εξωστρέφειά της μέσα στην επόμενη πενταετία.