Η UNCTAD (ο οργανισμός του ΟΗΕ που παρακολουθεί το παγκόσμιο εμπόριο) προειδοποιεί ότι το εμπόριο και η παγκόσμια οικονομία επιβραδύνονται και ότι τα πράγματα δεν δείχνουν να βελτιώνονται τουλάχιστον μέχρι το 2026. Η UNCTAD εκπέμπει σήμα κινδύνου: το παγκόσμιο εμπόριο και η οικονομική ανάπτυξη εισέρχονται σε περίοδο επιβράδυνσης, με τις πιέσεις από το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις γεωπολιτικές εντάσεις να διαμορφώνουν ένα πιο «σφιχτό» πλαίσιο για επιχειρήσεις και κυβερνήσεις.
Κύρια σημεία της έκθεσης
1. Το παγκόσμιο εμπόριο “φρενάρει”
-
Παρά την αύξηση ~4% στις αρχές του 2025, η UNCTAD σημειώνει ότι το νούμερο αυτό είναι τεχνητά ενισχυμένο από:
-
προαγορές λόγω φόβου νέων δασμών,
-
αυξημένες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη,
-
ενισχυμένες ροές μεταξύ αναδυόμενων οικονομιών.
-
-
Ο πραγματικός ρυθμός ανάπτυξης του εμπορίου εκτιμάται μόλις στο 2,5–3%, με περαιτέρω επιβράδυνση το 2026.
2. Η παγκόσμια οικονομία ακολουθεί καθοδική πορεία
-
Η UNCTAD προβλέπει ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα πέσει στο 2,6% το 2025, από 2,9% φέτος.
-
Για σύγκριση:
-
Προ-πανδημίας: ~3%
-
Προ κρίσης 2008–09: ~4,4%
-
3. Ο λόγος; Η “χρηματοοικονομικοποίηση” του εμπορίου
Η Γ.Γ. της UNCTAD, Rebeca Grynspan, εξήγησε κάτι κρίσιμο:
το 90% του παγκόσμιου εμπορίου εξαρτάται πλέον από το χρηματοπιστωτικό σύστημα (τράπεζες, εγγυητικές, πιστώσεις, derivatives, συστήματα πληρωμών).
→ Άρα κάθε αύξηση επιτοκίων
→ κάθε αστάθεια σε τράπεζες / κεφάλαια
→ κάθε αλλαγή στο risk sentiment
επηρεάζουν άμεσα τη ροή εμπορίου.
Για πολλές επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει δυσκολότερη χρηματοδότηση εμπορευμάτων, μικρότερα αποθέματα, μεγαλύτερους χρόνους πληρωμών και πιο προσεκτική ανάληψη ρίσκου.
4. Τα πιο ευάλωτα κράτη
-
Χώρες χαμηλού εισοδήματος
-
Μικρές επιχειρήσεις
-
Οικονομίες που εξαρτώνται από ακριβή χρηματοδότηση ή εισαγόμενες πρώτες ύλες
Αυτές οι οικονομίες έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και λιγότερα εργαλεία για απορρόφηση σοκ.
5. Η φωτεινή εξαίρεση: Ανάπτυξη στο South–South Trade
Παρά τις πιέσεις, ο παγκόσμιος Νότος δυναμώνει:
-
South–South trade Ιαν–Ιούλ 2025: 2,87 τρισεκατομμύρια δολ.
-
Αύξηση 4,7% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
-
Αναμένεται να υπεραποδώσει σε σχέση με το συνολικό παγκόσμιο εμπόριο.
Ο παγκόσμιος Νότος αντιπροσωπεύει ήδη:
-
40% της παγκόσμιας παραγωγής
-
Σχεδόν 50% του εμπορίου αγαθών
-
Πάνω από 50% των εισροών επενδύσεων
Αλλά — έχει ελάχιστη επιρροή στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, άρα μένει εκτεθειμένος.
6. Κίνδυνοι για το μέλλον
-
Αυξημένοι δασμοί & εμπορικές εντάσεις
-
Μεταβλητότητα ισοτιμιών
-
Ακριβή χρηματοδότηση
-
Νέοι περιορισμοί στα logistics (ασφάλεια μεταφορών, ασφαλιστικές καλύψεις, chokepoints όπως Ερυθρά Θάλασσα – Σουέζ – Ινδικός)
-
Κλιματικός κίνδυνος και κόστος συμμόρφωσης (ESG, πράσινα logistics)
Τι προτείνει η UNCTAD για λύση
Η έκθεση καλεί σε:
-
Νέους κανόνες εμπορίου που να λαμβάνουν υπόψη:
-
ψηφιακό εμπόριο,
-
πράσινη μετάβαση,
-
νέες βιομηχανικές πολιτικές.
-
-
Μεταρρύθμιση του διεθνούς νομισματικού συστήματος, ώστε να περιοριστούν:
-
οι ακραίες διακυμάνσεις νομισμάτων,
-
οι αιφνίδιες εισροές/εκροές κεφαλαίων.
-
-
Ενίσχυση:
-
περιφερειακών & εγχώριων κεφαλαιαγορών,
-
διαφάνειας στην εμπορία εμπορευμάτων,
-
προσιτής χρηματοδότησης για μικρές επιχειρήσεις.
-
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα & τις ελληνικές εξαγωγές
1. Οι επιχειρήσεις θα χρειαστούν πιο έξυπνη χρηματοδότηση
-
Αύξηση κόστους χρηματοδότησης εξαγωγών
-
Πιο αυστηρά κριτήρια τραπεζών
-
Ανάγκη για hedging ισοτιμιών & μακροχρόνια συμβόλαια τιμών
2. Οι αγορές του Νότου είναι πιο “ζεστές” από ποτέ
Ελληνικά τρόφιμα, δομικά υλικά, πράσινη τεχνολογία, τουριστικές υπηρεσίες → έχουν αυξημένη ζήτηση σε:
-
Μέση Ανατολή
-
Βόρεια Αφρική
-
ΝΑ Ασία
-
Νότια Αμερική
3. Η έμφαση σε logistics / κόστος μεταφοράς γίνεται κρίσιμο πλεονέκτημα
-
Αλλαγή ασφαλιστικών κριτηρίων
-
Μεταβλητότητα ναύλων
-
Ακόμα μεγαλύτερη σημασία των ενεργειακών κόμβων όπως ο Πειραιάς
4. Μικρές και μεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις χρειάζονται υποστήριξη
Απαιτείται:
-
Πρόσβαση σε trade finance
-
ESG εργαλεία
-
Ψηφιακά πιστοποιητικά προέλευσης
-
Περιφερειακές συνεργασίες για μείωση κόστους
Σε μία πρόταση:
Η UNCTAD προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομία μπαίνει σε περίοδο χαμηλής ανάπτυξης, το εμπόριο γίνεται ολοένα πιο ευάλωτο στις χρηματοοικονομικές αναταράξεις, και οι φτωχότερες χώρες κινδυνεύουν περισσότερο — ενώ ταυτόχρονα οι αναπτυσσόμενες αγορές κερδίζουν μεγαλύτερο κομμάτι της «πίτας» αλλά χωρίς την αντίστοιχη δύναμη λήψης αποφάσεων.
