Σε μια περίοδο όπου ο προστατευτισμός επιστρέφει δυναμικά στο παγκόσμιο εμπόριο, η Ρωσία επιχειρεί να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η στρατηγική της παραμένει προσανατολισμένη στη φιλελευθεροποίηση των αγορών. Αφορμή, η νέα συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ινδονησίας και της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EAEU), η οποία παρουσιάζεται από τη Μόσχα ως έμπρακτη απόδειξη αυτής της προσέγγισης.
Η συμφωνία, που οριστικοποιήθηκε στα τέλη του 2025 και βρίσκεται πλέον στο στάδιο της κοινοβουλευτικής έγκρισης, ανοίγει τον δρόμο για ευρύτερη πρόσβαση στην αγορά των $2,56 τρισ. της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, η οποία περιλαμβάνει την Αρμενία, τη Λευκορωσία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν και τη Ρωσία. Ήδη, επιχειρηματικοί και κυβερνητικοί κύκλοι κάνουν λόγο για μια συμφωνία που μπορεί να αλλάξει τους συσχετισμούς στο εμπόριο Ασίας–Ευρασίας.
«90% των προϊόντων χωρίς δασμούς»
Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο βουλγαρικό BTV, ο Sergei Tolchenov, πρέσβης της Ρωσίας στην Ινδονησία, χαρακτήρισε τη συμφωνία «ορόσημο» για τις διμερείς σχέσεις, ειδικά σε ένα περιβάλλον αυξημένης παγκόσμιας οικονομικής αβεβαιότητας.
Όπως ανέφερε, εκτιμήσεις αναλυτών και επιχειρηματιών δείχνουν ότι μέσα σε δύο με τρία χρόνια ο όγκος του διμερούς εμπορίου θα μπορούσε να διπλασιαστεί, καθώς περίπου 90% των προϊόντων που διακινούνται μεταξύ Ινδονησίας και χωρών της EAEU θα απαλλαγούν από δασμούς. «Πρόκειται για μια διαδικασία που βασίζεται στη φιλελευθεροποίηση και όχι στην κλιμάκωση των δασμών», σημείωσε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τις πρόσφατες εμπορικές πρακτικές των ΗΠΑ.
Έμμεση σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες
Οι δηλώσεις Tolchenov έρχονται σε μια χρονική συγκυρία όπου η Ινδονησία βρίσκεται σε παράλληλες διαπραγματεύσεις με τις United States, μετά την επιβολή αμοιβαίων δασμών από την κυβέρνηση του Donald Trump τον Απρίλιο του 2025. Παρότι η Ουάσινγκτον συμφώνησε αργότερα να μειώσει τους δασμούς σε ινδονησιακά προϊόντα από 32% σε 19%, η διαδικασία συνοδεύτηκε από σειρά παραχωρήσεων εκ μέρους της Τζακάρτας.
Αντίθετα, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, η συμφωνία με την EAEU βασίζεται σε αμοιβαία οφέλη και χαμηλότερους φραγμούς εισόδου. «Δεν επιβάλλουμε υψηλούς δασμούς για να διαπραγματευτούμε μετά την άρση τους», τόνισε ο Tolchenov, περιγράφοντας το ευρασιατικό μοντέλο ως πιο προβλέψιμο και φιλικό προς το εμπόριο.
Τι αλλάζει πρακτικά για τις ροές εμπορίου
Με βάση τα στοιχεία της Eurasian Economic Commission, η Ινδονησία δεσμεύεται να μειώσει τον μέσο δασμολογικό συντελεστή για προϊόντα της EAEU από 10,2% σε 2%. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σχεδόν μηδενική δασμολόγηση για το ινδονησιακό φοινικέλαιο, ένα από τα βασικά εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας.
Σε αντάλλαγμα, η EAEU θα προσφέρει προτιμησιακή μεταχείριση σε 90,5% των δασμολογικών γραμμών που αφορούν ινδονησιακά προϊόντα, ενισχύοντας την πρόσβαση σε αγορές με αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα, αγροτικά προϊόντα και καταναλωτικά αγαθά. Το διμερές εμπόριο Ινδονησίας–EAEU εκτιμήθηκε στα $4,4 δισ. το 2024, με σημαντικά περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης.
Ρωσία: ο βασικός εταίρος εντός της EAEU
Μεταξύ των πέντε κρατών-μελών της Ένωσης, η Ρωσία αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Ινδονησίας. Από τον Ιανουάριο έως τον Νοέμβριο του 2025, οι συναλλαγές μεταξύ των δύο χωρών πλησίασαν τα $4,4 δισ., με το εμπορικό έλλειμμα της Ινδονησίας απέναντι στη Ρωσία να υπερδιπλασιάζεται στα $934,6 εκατ..
Παρά το έλλειμμα, η ρωσική πλευρά υποστηρίζει ότι οι δύο οικονομίες είναι συμπληρωματικές και όχι ανταγωνιστικές. Η Ρωσία διαθέτει ισχυρή παραγωγική βάση σε ενέργεια, σιτηρά και λιπάσματα, ενώ η Ινδονησία εξάγει τροπικά αγροτικά προϊόντα που δεν μπορούν να παραχθούν στις βόρειες ευρασιατικές χώρες.
Στρατηγικό μήνυμα προς τις αγορές
Σε επίπεδο Export Greece, η συγκεκριμένη συμφωνία λειτουργεί ως case study για το πώς οι περιφερειακές εμπορικές ενώσεις επιχειρούν να καλύψουν το κενό που αφήνει η επιβράδυνση της πολυμερούς εμπορικής συνεργασίας. Η Ρωσία, μέσω της EAEU, προβάλλει ένα μοντέλο όπου οι αγορές ανοίγουν μέσω διμερών και πολυμερών συμφωνιών, με στόχο τη σταθερότητα και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.
Το αν η συμφωνία Ινδονησίας–EAEU θα αποτελέσει πρότυπο για αντίστοιχες κινήσεις με άλλες ασιατικές ή αναδυόμενες οικονομίες, μένει να φανεί. Προς το παρόν, όμως, το μήνυμα είναι σαφές: σε έναν κόσμο αυξανόμενων εμπορικών εντάσεων, η Ευρασία διεκδικεί ρόλο πρωταγωνιστή στο παιχνίδι του ελεύθερου εμπορίου.
