Η ανακοίνωση του Donald Trump από το βήμα του World Economic Forum** στο Νταβός για τη δημιουργία ενός νέου «Συμβουλίου Ειρήνης» δεν ήταν απλώς μια ακόμα αιχμηρή πολιτική δήλωση. Ήταν μια ευθεία αμφισβήτηση του υφιστάμενου διεθνούς συστήματος, με ξεκάθαρες επιπτώσεις όχι μόνο στη διπλωματία, αλλά και στο παγκόσμιο εμπόριο και τις εξαγωγές.
Με τον ίδιο να υπογράφει τον ιδρυτικό χάρτη και να αναλαμβάνει την προεδρία, το μήνυμα ήταν σαφές: η ειρήνη –και κατ’ επέκταση η σταθερότητα– δεν θα περνά απαραίτητα πλέον μέσα από τους παραδοσιακούς θεσμούς, όπως ο United Nations, αλλά από ένα νέο, πιο ευέλικτο και λιγότερο πολυμερές σχήμα.
Από την πολυμέρεια στο deal-making
Η βασική φιλοσοφία του νέου Συμβουλίου Ειρήνης, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις Τραμπ, είναι ξεκάθαρη: λιγότερα ψηφίσματα, περισσότερες απευθείας συμφωνίες. Λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη ισχύς των “πρόθυμων” χωρών.
Η κριτική του προς τον ΟΗΕ –ότι «δεν προσπάθησε αρκετά να τερματίσει τους πολέμους»– δεν είναι απλώς ρητορική. Ανοίγει τον δρόμο για έναν παράλληλο μηχανισμό διεθνούς συνεννόησης, που δεν βασίζεται στη συναίνεση όλων, αλλά στη συμμετοχή όσων αποδέχονται το νέο πλαίσιο.
Για την παγκόσμια οικονομία, αυτό σημαίνει ένα πράγμα: αλλαγή κανόνων.
Τι σημαίνει αυτό για το διεθνές εμπόριο
Οι εξαγωγές, ιστορικά, ευδοκιμούν σε περιβάλλοντα σταθερότητας και προβλεψιμότητας. Όταν οι θεσμοί αμφισβητούνται και τα γεωπολιτικά μπλοκ αναδιατάσσονται, το εμπόριο γίνεται πιο ακριβό, πιο σύνθετο και πιο πολιτικοποιημένο.
Το νέο Συμβούλιο Ειρήνης:
-
ενισχύει τη λογική των bilateral agreements
-
δημιουργεί κύκλους “προνομιακών” χωρών
-
αυξάνει τον γεωπολιτικό κίνδυνο σε αγορές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν σταθερές
Με απλά λόγια, το ερώτημα για έναν εξαγωγέα δεν είναι πλέον μόνο «πού πουλάω», αλλά «σε ποιο γεωπολιτικό στρατόπεδο ανήκει η αγορά μου».
Τι σημαίνει ειδικά για τις ελληνικές εξαγωγές
Για χώρες όπως η Ελλάδα –μεσαίου μεγέθους, εξαγωγικά αναπτυσσόμενες και βαθιά ενταγμένες σε ευρωπαϊκούς θεσμούς– η αλλαγή αυτή έχει διπλή ανάγνωση.
Από τη μία:
-
μειώνεται η θεσμική «ομπρέλα» προστασίας
-
αυξάνεται η ανάγκη πολιτικής ανάγνωσης κάθε αγοράς
-
ενισχύεται η σημασία της διπλωματίας στο εμπόριο
Από την άλλη:
-
ανοίγουν ευκαιρίες σε αγορές που αναζητούν εναλλακτικούς προμηθευτές
-
ελληνικά προϊόντα με ισχυρό brand (ποιότητα, αυθεντικότητα, αξιοπιστία) μπορούν να τοποθετηθούν στρατηγικά
-
οι ευέλικτοι exporters αποκτούν πλεονέκτημα έναντι των «βαριών» πολυεθνικών σχημάτων
Ανάλυση ανά κλάδο
Τρόφιμα & ποτά
Ο αγροδιατροφικός τομέας είναι από τους πιο ευαίσθητους στη γεωπολιτική.
-
Πιθανή ανακατάταξη δασμών και εμπορικών προτιμήσεων
-
Μεγαλύτερη σημασία σε διμερείς πιστοποιήσεις
-
Ευκαιρίες σε αγορές Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, όπου ήδη καταγράφεται θετική στάση προς το νέο σχήμα
Για τα ελληνικά τρόφιμα, το «ποιοι είμαστε» γίνεται εξίσου σημαντικό με το «τι πουλάμε».
Ενέργεια
Η ενέργεια βρίσκεται στον πυρήνα της νέας γεωπολιτικής.
-
Περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος (Αρκτική, Ανατολική Μεσόγειος) επανέρχονται δυναμικά
-
Η αναφορά Τραμπ στη Γροιλανδία δεν είναι τυχαία
-
Ελληνικές εταιρείες ΑΠΕ και ενεργειακών υποδομών θα χρειαστεί να διαβάζουν στενά τις διεθνείς συμμαχίες
Logistics & εφοδιαστική αλυσίδα
Ίσως ο πιο άμεσα επηρεαζόμενος κλάδος.
-
Αλλαγές σε διαδρομές, ασφάλιστρα και χρόνους παράδοσης
-
Αυξημένη σημασία «φιλικών» λιμανιών και κόμβων
-
Η Ελλάδα, ως πύλη προς Ευρώπη, μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της – αν κινηθεί στρατηγικά
Ναυτιλία
Η ναυτιλία ζει και αναπνέει μέσα στη γεωπολιτική.
-
Περισσότερες «γκρίζες ζώνες»
-
Νέοι κανονισμοί ανά μπλοκ χωρών
-
Αυξημένη ανάγκη για risk management και διαφοροποίηση σημαίας/δρομολογίων
Ένας νέος κόσμος για τις εξαγωγές
Το νέο «Συμβούλιο Ειρήνης» δεν είναι απλώς ένας ακόμα θεσμός. Είναι ένδειξη ότι ο κόσμος μετακινείται από την εποχή των κανόνων στην εποχή των ισορροπιών ισχύος.
Για τις ελληνικές εξαγωγές, το μήνυμα είναι σαφές:
η στρατηγική, η ταχύτητα προσαρμογής και η γεωπολιτική επίγνωση θα καθορίσουν τους νικητές της επόμενης ημέρας.
Όσοι συνεχίσουν να εξάγουν σαν να ζούμε σε έναν σταθερό κόσμο, θα βρεθούν απροετοίμαστοι. Όσοι, όμως, κατανοήσουν έγκαιρα το νέο τοπίο, θα βρουν χώρο να αναπτυχθούν – ακόμα και μέσα στην αβεβαιότητα.
