Το νέο μέτωπο στον εμπορικό πόλεμο
Την Παρασκευή η παγκόσμια εμπορική σκακιέρα δέχθηκε έναν ισχυρό κλυδωνισμό. Το Υπουργείο Εμπορίου της Κίνας ανακοίνωσε την έναρξη δύο μεγάλων ερευνών κατά των εμπορικών πρακτικών των Ηνωμένων Πολιτειών. Η κίνηση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς αποτελεί άμεση απάντηση στις έρευνες που ξεκίνησε η κυβέρνηση Τραμπ νωρίτερα τον Μάρτιο βάσει του άρθρου 301, οι οποίες στοχοποιούν την Κίνα και άλλους 15 εμπορικούς εταίρους (συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης) για ζητήματα πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας και καταναγκαστικής εργασίας.
Οι δύο πυλώνες των κινεζικών ερευνών
Οι έρευνες του Πεκίνου, οι οποίες αναμένεται να διαρκέσουν έξι έως εννέα μήνες, επικεντρώνονται σε δύο κρίσιμα πεδία:
-
Τεχνολογικοί περιορισμοί και εφοδιαστική αλυσίδα: Η Κίνα εξετάζει τις αμερικανικές πολιτικές που περιορίζουν την είσοδο κινεζικών προϊόντων υψηλής τεχνολογίας στις ΗΠΑ και απαγορεύουν την εξαγωγή προηγμένης τεχνολογίας από τις ΗΠΑ προς την Κίνα. Το Πεκίνο υποστηρίζει ότι αυτές οι ενέργειες «δηλητηριάζουν» τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
-
Εμπόδια στην πράσινη ανάπτυξη: Η δεύτερη έρευνα αφορά τα εμπόδια που θέτει η Ουάσινγκτον στα κινεζικά προϊόντα πράσινης ενέργειας (φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα). Η Κίνα κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι επιβραδύνουν την παγκόσμια απανθράκωση για να προστατεύσουν την εγχώρια βιομηχανία τους.
Γεωπολιτικό πλαίσιο και ο ρόλος του «Truce»
Οι εξελίξεις αυτές λαμβάνουν χώρα σε μια περίοδο «εύθραυστης σταθερότητας». Παρότι υπάρχει μια άτυπη ανακωχή (truce) από τον Οκτώβριο του 2025, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει επαναφέρει την πολιτική των επιθετικών δασμών. Η κινεζική πλευρά χρησιμοποιεί αυτές τις έρευνες ως «διαπραγματευτικό χαρτί» ενόψει της προγραμματισμένης επίσκεψης του Αμερικανού Προέδρου στο Πεκίνο τον Μάιο του 2026.
Επιπτώσεις για τις ελληνικές εξαγωγές
Για την Ελλάδα, η οποία το 2025 είδε τις εξαγωγές τροφίμων και ποτών να αγγίζουν τα 10,2 δισεκατομμύρια ευρώ, η σύγκρουση αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο περιβάλλον:
Α. Η πρόκληση των ΗΠΑ και των δασμών Η έρευνα βάσει του άρθρου 301 που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ στρέφεται και κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι ελληνικά προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, η φέτα, οι κομπόστες και το κρασί ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με νέους, πρόσθετους δασμούς (ήδη συζητείται το σενάριο για +10% οριζόντια). Η αύξηση του κόστους εισαγωγής στην αμερικανική αγορά θα πιέσει τα περιθώρια κέρδους των Ελλήνων εξαγωγέων.
Β. Η ευκαιρία της «πράσινης» τεχνολογίας Εάν οι σινοαμερικανικές σχέσεις οδηγηθούν σε ρήξη στον τομέα της πράσινης ενέργειας, η Ευρώπη (και η Ελλάδα ως παραγωγός και κόμβος) θα κληθεί να καλύψει κενά στην εφοδιαστική αλυσίδα. Ωστόσο, ο κίνδυνος έγκειται στην αύξηση των τιμών των πρώτων υλών και του εξοπλισμού που εισάγουμε από την Κίνα για τις δικές μας πράσινες επενδύσεις.
Γ. Αναδιάταξη εμπορικών διαδρόμων Η αστάθεια στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων καθιστά επιτακτική την ανάγκη για τους Έλληνες εξαγωγείς να αξιοποιήσουν τις νέες εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ με αγορές όπως η Ινδία και η Mercosur. Όπως αναφέρθηκε και στο πρόσφατο Food Export Summit, η Ινδία με 1,5 δισεκατομμύριο καταναλωτές και η Λατινική Αμερική με 260 εκατομμύρια, αποτελούν τις απαραίτητες εναλλακτικές για τη διασπορά του ρίσκου.
Ο εμπορικός πόλεμος του 2026 δεν αφορά μόνο τους δασμούς, αλλά τη μάχη για την κυριαρχία στις τεχνολογίες του μέλλοντος. Η Ελλάδα, ως μια εξωστρεφής οικονομία, βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η επιτυχία θα κριθεί από την ικανότητα των επιχειρήσεων να προσαρμόζονται γρήγορα στις γεωπολιτικές αλλαγές και να εκμεταλλεύονται τα κενά που δημιουργούνται από τη σύγκρουση των «γιγάντων».
Η γεωπολιτική είναι πλέον το πιο κρίσιμο εργαλείο στην εργαλειοθήκη του εξαγωγέα. Μην περιμένεις να επιβληθούν οι δασμοί για να δράσεις· προετοίμασε το «σχέδιο β» για εναλλακτικές αγορές σήμερα.
