Το ΔΝΤ χαμηλώνει τον πήχη για το παγκόσμιο εμπόριο: Ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί ξανά τις θαλάσσιες ροές

Η νέα πηγή αβεβαιότητας

Το παγκόσμιο εμπόριο μπαίνει ξανά σε ζώνη υψηλού κινδύνου, καθώς η νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και η αστάθεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ αναγκάζουν τους διεθνείς οργανισμούς να αναθεωρήσουν προς τα κάτω τις εκτιμήσεις τους. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στο τελευταίο World Economic Outlook, εμφανίζεται πιο επιφυλακτικό για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας, μειώνοντας την πρόβλεψη για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 στο 3%, με βασικούς κινδύνους τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, τον κατακερματισμό του εμπορίου και τις διαταραχές στην ενέργεια.

Τα Στενά του Ορμούζ ξανά στο επίκεντρο

Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Οι νέες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και τάνκερ κοντά στα Στενά του Ορμούζ έχουν ανεβάσει το επίπεδο κινδύνου για τη ναυσιπλοΐα, με τις αγορές να φοβούνται νέα διατάραξη στις ροές πετρελαίου και LNG. Σύμφωνα με το Reuters, πλοία από το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία υπέστησαν ζημιές, ενώ οι αρχές αύξησαν το επίπεδο απειλής για τα διερχόμενα πλοία σε «severe».

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Κάθε ένταση στην περιοχή δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές του πετρελαίου, αλλά και το κόστος μεταφοράς, την ασφάλιση φορτίων, τους χρόνους παράδοσης και τελικά τις τιμές των προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Από την ανάκαμψη στην επιβράδυνση

Το ΔΝΤ είχε ήδη επισημάνει στην έκθεση του Απριλίου ότι ο ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου εμπορίου αναμένεται να επιβραδυνθεί αισθητά, από 5,1% το 2025 σε 2,8% το 2026, πριν ανακάμψει στο 3,8% το 2027. Η νέα ένταση γύρω από το Ιράν επιβαρύνει ακόμη περισσότερο αυτή την εικόνα, καθώς επαναφέρει τον φόβο ότι οι εμπορικές ροές μπορεί να επηρεαστούν όχι μόνο από δασμούς και γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά και από πραγματικά φυσικά εμπόδια στη μεταφορά αγαθών.

Η διεθνής οικονομία είχε στηριχθεί το 2025 σε έναν συνδυασμό ισχυρής ζήτησης, τεχνολογικών επενδύσεων και αναθέρμανσης των αλυσίδων εφοδιασμού. Όμως το 2026 φαίνεται πιο σύνθετο: υψηλότερες τιμές ενέργειας, αυξημένο κόστος μεταφορών και αβεβαιότητα στην εμπορική πολιτική μεγάλων οικονομιών δημιουργούν ένα πιο δύσκολο περιβάλλον για εξαγωγείς και εισαγωγείς.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Οι μεγαλύτερες πιέσεις αναμένονται σε χώρες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια ή από μακρινές θαλάσσιες αλυσίδες εφοδιασμού. Η Ευρώπη, η Ασία και οι βιομηχανικές οικονομίες που χρειάζονται σταθερές ροές πρώτων υλών και ενέργειας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου. Ήδη, ορισμένοι αγοραστές στην Ασία εξετάζουν εναλλακτικούς προμηθευτές από τις ΗΠΑ και τη Δυτική Αφρική, καθώς η αστάθεια στον Κόλπο απειλεί την αξιοπιστία των παραδοσιακών διαδρομών.

Τι σημαίνει για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

Για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, η νέα πραγματικότητα απαιτεί μεγαλύτερη ευελιξία. Η επιλογή εναλλακτικών διαδρομών, η καλύτερη ασφάλιση φορτίων, η διασπορά αγορών και η προσεκτική διαχείριση αποθεμάτων αποκτούν κρίσιμη σημασία. Όσες εταιρείες βασίζονται σε προϊόντα με χαμηλό περιθώριο κέρδους είναι πιθανό να πιεστούν περισσότερο, καθώς η άνοδος του μεταφορικού κόστους μπορεί να περιορίσει την ανταγωνιστικότητά τους.

Ένα παγκόσμιο εμπόριο πιο ακριβό και πιο νευρικό

Η υποβάθμιση των προβλέψεων δεν σημαίνει κατάρρευση του παγκόσμιου εμπορίου. Σημαίνει, όμως, ότι η εποχή της εύκολης κανονικότητας έχει τελειώσει. Το εμπόριο συνεχίζει να κινείται, αλλά μέσα σε ένα περιβάλλον πιο ακριβό, πιο απρόβλεπτο και πιο ευάλωτο σε γεωπολιτικούς κραδασμούς. Για τις επιχειρήσεις που θέλουν να παραμείνουν εξωστρεφείς, η ανθεκτικότητα δεν είναι πια πλεονέκτημα. Είναι προϋπόθεση επιβίωσης.