Οι Βρυξέλλες σκληραίνουν τη στάση τους απέναντι στο Πεκίνο – Στο επίκεντρο βιομηχανία, εισαγωγές και κρίσιμες πρώτες ύλες. Τι μπορεί να σημαίνει η αλλαγή στρατηγικής για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Σε σαφή σκλήρυνση της εμπορικής της στάσης απέναντι στην Κίνα προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen να προειδοποιεί ότι οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες να χρησιμοποιήσουν «όλα τα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας» για την επανεξισορρόπηση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ–Κίνας.

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται σε έναν αριθμό: το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ στις συναλλαγές αγαθών με την Κίνα έφτασε το 2025 περίπου το €1 δισ. την ημέρα. Η von der Leyen χαρακτήρισε την κατάσταση σημείο καμπής, υποστηρίζοντας ότι το λεγόμενο «δεύτερο China shock» για την ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό κίνδυνο, αλλά βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μέσω της αποβιομηχάνισης.

Οι Βρυξέλλες ζητούν πλέον απτά αποτελέσματα από τις διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο, τις οποίες συντονίζει ο επίτροπος Εμπορίου Maroš Šefčovič, με κρίσιμο ορίζοντα τον Οκτώβριο. Παράλληλα, η ΕΕ έχει ήδη κινηθεί σε επιμέρους μέτωπα: σύμφωνα με τους Financial Times, ζητά από την Κίνα περιορισμό των εξαγωγών υβριδικών αυτοκινήτων προς την ευρωπαϊκή αγορά και αύξηση των εισαγωγών ευρωπαϊκών προϊόντων.

Από το εμπορικό έλλειμμα στις κρίσιμες πρώτες ύλες

Το δεύτερο και ίσως στρατηγικότερο σκέλος αφορά την εξάρτηση της Ευρώπης από την Κίνα για κρίσιμες πρώτες ύλες και ιδιαίτερα τις σπάνιες γαίες.

Η von der Leyen ανακοίνωσε την πρόθεση δημιουργίας μιας νέας ευρωπαϊκής εταιρικής δομής για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η οποία θα έχει ρόλο στην εξασφάλιση προμηθειών και στη δημιουργία ευρωπαϊκών αποθεμάτων. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια της ΕΕ να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο στις αλυσίδες εφοδιασμού που είναι απαραίτητες για αυτοκίνητα, μπαταρίες, τεχνολογία, ενέργεια και προηγμένη βιομηχανική παραγωγή.

Και εδώ βρίσκεται το ουσιαστικό μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις: η συζήτηση δεν αφορά πλέον απλώς το πόσα προϊόντα αγοράζει η Ευρώπη από την Κίνα, αλλά το κατά πόσο μπορεί να συνεχίσει να εξαρτά κρίσιμους κλάδους της οικονομίας της από έναν κυρίαρχο εξωτερικό προμηθευτή.

Η Ελλάδα έχει το δικό της εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα

Για την Ελλάδα, η συζήτηση κάθε άλλο παρά θεωρητική είναι.

Το 2025 οι διμερείς εμπορικές συναλλαγές Ελλάδας–Κίνας ξεπέρασαν τα €7,18 δισ.. Οι ελληνικές εξαγωγές προς την κινεζική αγορά αυξήθηκαν εντυπωσιακά κατά 68,1%, φτάνοντας περίπου τα €697,2 εκατ., από €414,6 εκατ. το 2024. Την ίδια στιγμή, όμως, οι εισαγωγές από την Κίνα παρέμειναν πολλαπλάσιες, περίπου στα €6,48 δισ., παρά τη μείωσή τους κατά 6,6%.

Με απλά λόγια, ακόμη και μετά την ισχυρή αύξηση των ελληνικών εξαγωγών, η αναλογία παραμένει περίπου ένα ευρώ ελληνικών εξαγωγών προς εννέα ευρώ εισαγωγών από την Κίνα.

Και αυτό κάνει την ευρωπαϊκή αλλαγή στρατηγικής ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική αγορά.

Τι μπορεί να αλλάξει για τις ελληνικές επιχειρήσεις

Η φράση «όλα τα εργαλεία» δεν σημαίνει ότι έχουν ήδη αποφασιστεί νέοι γενικευμένοι δασμοί. Αυτό πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε. Η ΕΕ διαθέτει όμως σειρά εμπορικών και βιομηχανικών εργαλείων, από μέτρα εμπορικής άμυνας και anti-subsidy παρεμβάσεις έως πολιτικές που ευνοούν την ευρωπαϊκή παραγωγή και τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν ποια από αυτά θα ενεργοποιηθούν και σε ποιους κλάδους.

Για τις ελληνικές επιχειρήσεις υπάρχουν επομένως δύο διαφορετικές όψεις.

Οι εισαγωγείς κινεζικών προϊόντων, εξοπλισμού ή πρώτων υλών θα πρέπει να παρακολουθούν πιθανές αλλαγές σε δασμούς, εμπορικά μέτρα και κόστος εφοδιασμού.

Για την ελληνική παραγωγή και τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, αντίθετα, μια ευρωπαϊκή πολιτική που επιδιώκει μεγαλύτερη εγχώρια παραγωγή, διαφοροποίηση προμηθευτών και μικρότερη εξάρτηση από την Κίνα μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες μέσα στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας. Αυτό, όμως, είναι πιθανή επιχειρηματική συνέπεια της κατεύθυνσης που περιγράφεται — όχι μέτρο που έχει ήδη θεσπιστεί.

Το νέο κεφάλαιο μόλις ανοίγει

Η σχέση Ευρώπης–Κίνας δεν οδηγείται απαραίτητα σε αποσύνδεση. Οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να επιδιώκουν διαπραγμάτευση με το Πεκίνο και ζητούν συγκεκριμένα αποτελέσματα πριν από τις επόμενες υψηλού επιπέδου συνομιλίες.

Όμως το μήνυμα της 16ης Σεπτεμβρίου είναι σαφές: η Ευρώπη δεν θεωρεί πλέον βιώσιμο ένα εμπορικό μοντέλο που παράγει έλλειμμα €1 δισ. κάθε ημέρα και ταυτόχρονα αφήνει κρίσιμες βιομηχανικές αλυσίδες εξαρτημένες από την Κίνα.

Και για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που το 2025 αγόρασε από την Κίνα περίπου εννέα φορές περισσότερα από όσα της πούλησε, το πώς ακριβώς θα μεταφραστεί το «όλα τα εργαλεία» σε ευρωπαϊκή πολιτική είναι πλέον θέμα που αφορά άμεσα εισαγωγείς, παραγωγούς και exporters.