Η εμπορική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Καναδά περνά σε νέα, σαφώς πιο επικίνδυνη φάση, μετά την κατάρρευση των τελευταίων διαπραγματεύσεων και την ενεργοποίηση νέων αμερικανικών δασμών 50% σε σειρά καναδικών προϊόντων. Η Οτάβα απαντά με αντίμετρα αντίστοιχης αξίας, τα οποία θα τεθούν σε εφαρμογή από τις 8 Σεπτεμβρίου 2026.

Οι νέοι αμερικανικοί δασμοί τέθηκαν σε ισχύ στις 22 Αυγούστου, μετά από προσωρινή αναβολή τριών ημερών που είχε δοθεί προκειμένου να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Αφορούν καναδικές εξαγωγές αξίας περίπου 27,6 δισ. καναδικών δολαρίων, ή περίπου 20 δισ. δολαρίων ΗΠΑ, ποσό που αντιστοιχεί σε λίγο περισσότερο από το 5% των συνολικών καναδικών εξαγωγών προς την αμερικανική αγορά.

Η κυβέρνηση Τραμπ ενεργοποίησε για την επιβολή των νέων μέτρων το Section 338 του Tariff Act του 1930, μια εξαιρετικά σπάνια χρησιμοποιούμενη διάταξη της αμερικανικής εμπορικής νομοθεσίας. Η διάταξη επιτρέπει την επιβολή πρόσθετων δασμών έως 50% όταν η αμερικανική κυβέρνηση κρίνει ότι μια άλλη χώρα εφαρμόζει διακριτική μεταχείριση εις βάρος του αμερικανικού εμπορίου.

Περισσότερα από 550 προϊόντα στο στόχαστρο

Το 50% δεν αποτελεί έναν γενικευμένο δασμό σε όλες τις καναδικές εξαγωγές. Εφαρμόζεται σε συγκεκριμένες δασμολογικές κατηγορίες που καλύπτουν περισσότερα από 550 προϊόντα.

Στη λίστα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έπιπλα, προϊόντα ξυλείας και κόντρα πλακέ, πλαστικά προϊόντα, ηλεκτρολογικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός, κρασί και άλλα αλκοολούχα ποτά, γαλακτοκομικά, είδη ένδυσης, αθλητικός εξοπλισμός και καταναλωτικά αγαθά. Ωστόσο, η εφαρμογή του μέτρου εξαρτάται από τη συγκεκριμένη δασμολογική ταξινόμηση κάθε προϊόντος, ενώ προβλέπονται εξαιρέσεις για κατηγορίες που καλύπτονται ήδη από άλλα αμερικανικά εμπορικά μέτρα.

Παράλληλα, παραμένουν σε ισχύ διαφορετικά αμερικανικά καθεστώτα δασμών για προϊόντα όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, ο χαλκός, τα αυτοκίνητα και τα ανταλλακτικά, γεγονός που κάνει το συνολικό εμπορικό πλαίσιο μεταξύ των δύο χωρών ακόμη πιο σύνθετο.

Η απάντηση του Καναδά

Στις 25 Αυγούστου, η καναδική κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσημα ότι θα απαντήσει «dollar for dollar, rate for rate», καλύπτοντας αμερικανικές εισαγωγές επίσης αξίας 27,6 δισ. καναδικών δολαρίων.

Τα νέα καναδικά αντίμετρα θα τεθούν σε ισχύ στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 στις 00:01 και δεν προβλέπουν ενιαίο δασμό 50%. Η Οτάβα θα εφαρμόσει συντελεστές 15%, 25% και 50%, ανάλογα με το προϊόν και τον αντίστοιχο αμερικανικό δασμό.

Στο επίκεντρο βρίσκονται αμερικανικά προϊόντα από τους κλάδους χάλυβα και αλουμινίου, γαλακτοκομικών, οικιακών συσκευών, αγροτικού εξοπλισμού, χαρτοπολτού και χαρτιού, πλαστικών και ηλεκτρονικών. Για ορισμένα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου οι υπάρχοντες καναδικοί δασμοί αυξάνονται από 25% σε 50%, ενώ στον ανώτατο συντελεστή εντάσσονται επίσης συγκεκριμένες κατηγορίες επίπλων και ένδυσης.

Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση του Καναδά ανακοίνωσε νέο πακέτο στήριξης ύψους 7,5 δισ. καναδικών δολαρίων για εργαζόμενους και επιχειρήσεις που πλήττονται από τους αμερικανικούς δασμούς.

Μια σχέση εκατοντάδων δισεκατομμυρίων σε δοκιμασία

Η κλιμάκωση έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω του μεγέθους και της αλληλεξάρτησης των δύο οικονομιών. Το 2025, το συνολικό εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ ΗΠΑ και Καναδά έφθασε τα 872,3 δισ. δολάρια, σύμφωνα με το U.S. Trade Representative. Μόνο το εμπόριο αγαθών ανήλθε σε 715,5 δισ. δολάρια.

Παρά την προσπάθεια της Οτάβα να διαφοροποιήσει τις εξαγωγικές της αγορές, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να απορροφούν πάνω από το 70% των καναδικών εξαγωγών εμπορευμάτων. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μέτρα που αφορούν σχετικά περιορισμένο ποσοστό των συνολικών εξαγωγών μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε συγκεκριμένες βιομηχανίες, επιχειρήσεις και τοπικές οικονομίες.

Από την εμπορική ένταση στον εμπορικό πόλεμο

Οι νέες αποφάσεις δεν αποτελούν την «επίσημη έναρξη» μιας εμπορικής σύγκρουσης, καθώς ΗΠΑ και Καναδάς είχαν ήδη ανταλλάξει σειρά δασμών και αντιμέτρων. Σηματοδοτούν όμως μια ποιοτικά νέα κλιμάκωση.

Οι τελευταίες συνομιλίες στην Ουάσιγκτον κατέρρευσαν χωρίς συμφωνία, με τον Καναδά να αναστέλλει τις διαπραγματεύσεις και τις δύο κυβερνήσεις να αλληλοκατηγορούνται για το ναυάγιο. Η κατάσταση δημιουργεί πλέον πρόσθετη αβεβαιότητα και για τη μελλοντική λειτουργία της εμπορικής συμφωνίας USMCA/CUSMA, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί μεγάλο μέρος των βορειοαμερικανικών αλυσίδων εφοδιασμού.

Για τις διεθνείς αγορές, το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι μόνο το ύψος των δασμών, αλλά η προοπτική περαιτέρω κλιμάκωσης. Ένας παρατεταμένος εμπορικός πόλεμος μεταξύ δύο οικονομιών με τόσο στενά διασυνδεδεμένες παραγωγικές αλυσίδες μπορεί να επηρεάσει το κόστος πρώτων υλών, βιομηχανικών προϊόντων και μεταφορών και να δημιουργήσει μεταβολές στις εμπορικές ροές πολύ πέρα από τη Βόρεια Αμερική.